Nowe podejście do finansowania projektów rewitalizacyjnych w nowych programach operacyjnych na lata 2014-2020

Nowa perspektywa finansowa 2014-2020 niesie ze sobą wiele zmian w sposobie i kierunkach wykorzystania funduszy unijnych. Jedną z zasadniczych różnic w stosunku do poprzednich rozwiązań jest nowe podejście do finansowania miejskich projektów rewitalizacyjnych.

 

W poprzednim rozdaniu środki na ten cel skierowane były głównie na dofinansowanie inwestycji infrastrukturalnych, które dotyczyły remontów lub renowacji zdegradowanych budynków, ulic i innych elementów infrastruktury. Komponent społeczny czy elementy walki z wykluczeniem społecznym były w tych projektach obecne, lecz stanowiły jedynie dodatek (często projekty rewitalizacyjne zawierały elementy wsparcia lokalnej społeczności tylko w zakresie absolutnie minimalnym, ponieważ warunkiem dopuszczającym projekty rewitalizacyjne do dofinansowania było wskazanie na walkę z problemami wskazanymi w lokalnym programie rewitalizacji).

W praktyce często wyglądało to w ten sposób, że otrzymać dofinansowanie unijne mógł każdy podmiot dysponujący obiektem wymagającym nakładów finansowych na remont, przebudowę czy renowację i którego lokalizacja znajdowała się w obrębie obszaru wskazanego przez daną gminę jako obszar zdegradowany. Konieczne było jedynie uzyskanie wpisu danej inwestycji do lokalnego programu rewitalizacji. Projekty te rzadko były weryfikowane pod względem ich prawdziwego wpływu na poprawę funkcjonowania obszarów zdegradowanych i w związku z tym często było tak, że ich rola w przezwyciężaniu problemów występujących na danym obszarze była minimalna lub wręcz żadna.

 

Nowe podejście do problemu rewitalizacji ma być zupełnie inne: komponent infrastrukturalny ma być jednym z elementów realizowanych działań rewitalizacyjnych, traktowanym na równi z działaniami w sferze społecznej, gospodarczej, przestrzennej oraz kulturowej. Działania te mają być kompleksowe i wielowymiarowe, tak by uniknąć sytuacji jaka miała miejsce do tej pory, że poszczególne projekty nie miały ze sobą nic wspólnego a co za tym idzie nie dawały koniecznego w tym zakresie efektu synergii.

Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju zapowiedziało, że problematyka ta traktowana będzie priorytetowo i w związku z tym zapowiedziało uchwalenie Narodowego Planu Rewitalizacji. W założeniach do tego dokumentu czytamy, iż planowane są zmiany w przepisach prawnych (m.in. ustawowe zdefiniowanie rewitalizacji, określenie rewitalizacji jako zadania własnego gminy, uregulowanie problematyki nieruchomości porzuconych i nieruchomości, których stan prawny nie jest ustalony, ewentualne zmiany w podatkach od nieruchomości i wiele innych). Zapowiada się też ujednolicenie zasad konstruowania lokalnych programów rewitalizacji oraz wydanie specjalnych Wytycznych w zakresie rewitalizacji obszarów zdegradowanych. Dokumenty te mają gwarantować, że projekty który znajdą się w lokalnych programach rewitalizacji stanowić będą spójną całość i wspólnie wpływać będą na poprawę sytuacji miejskich obszarów zdegradowanych oraz przede wszystkim rozwiązywać będą problemy dotykające ich mieszkańców.

 

Zgodnie z zapisami założeń Narodowego Planu Rewitalizacji zakłada się, że na wsparcie działań związanych z rewitalizacją zostanie przeznaczone co najmniej 25 mld zł ze środków unijnych przeznaczonych do rozdysponowania w latach 2014-2020. Będzie to stanowić ok. 9-10% alokacji ogółem na krajowe i regionalne programy operacyjne.

Kwota ta przeznaczona zostanie na dofinansowanie projektów związanych z rewitalizacją w następujących obszarach:

- technologie informacyjno-komunikacyjne (wsparcie jako element szerszych przedsięwzięć na rewitalizowanych obszarach);

- gospodarka niskoemisyjna;

- środowisko i kultura;

- transport;

- rynek pracy i przedsiębiorczość;

- włączenie społeczne, w tym dostęp do usług publicznych;

- edukacja.

Z powyższego zestawienia, a także z zapowiedzi zawartych w założeniach Narodowego Planu Rewitalizacji wynika, że wsparcie na projekty rewitalizacyjne będzie podzielone w każdym z programów operacyjnych na kilka priorytetów, nie tylko dla tych przeznaczonych stricte na rewitalizację. Dodatkowo środki te pochodzić mają zarówno Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (jak dotychczas) ale również z Europejskiego Funduszu Społecznego. Jest to zmiana w stosunku do poprzedniego okresu, w którym każdy z regionalnych programów operacyjnych miał w swoim zakresie jedno konkretne działanie przypisane projektom rewitalizacyjnym, w ramach którego o dofinansowanie mogły się ubiegać projekty wpisane w lokalne programy rewitalizacji.

Niestety na obecnym etapie nie można ze stu procentową pewnością stwierdzić w jaki sposób kwoty przeznaczone na rewitalizację będą wydzielane z zakresu poszczególnych priorytetów. Założenia Narodowego Planu Rewitalizacji wskazują jedynie, że dla wsparcia działań rewitalizacyjnych przewiduje się mechanizmy preferencji w krajowych programach operacyjnych w postaci dodatkowych punktów, konkursów celowych lub dofinansowania w trybie pozakonkursowym.

 

Założenia Narodowego Planu Rewitalizacji należy ocenić jako ambitne, jednak na ostateczny kształt przepisów prawnych i wytycznych ministerstwa musimy niestety jeszcze poczekać. Obecnie trudno jest ocenić czy proponowane rozwiązania zostaną wdrożone zgodnie z założeniami, czy też pozostaną zbiorem szczytnych idei zapisanych w kolejnym rządowym programie, których pojawia się coraz więcej i z których tak naprawdę nic nie wynika.

Dodaj komentarz